الشيخ الجواهري
91
مجمع الرسائل ( فارسي )
( مسأله 268 ) : اگر شخص در حال تخلى ناچار باشد كه پشت يا رو به قبله باشد احوط ( 1 ) آن است كه از رو به قبله بودن ( 2 ) اجتناب كند ، مانند صورتى كه ناچار باشد كه يا بايد رو و يا پشت به قبله بنشيند و يا با وجود نامحرم مكشوف العورة بنشيند ، كه در اين صورت بايد ستر عورت را مقدم بدارد به جهت اينكه ستر عورت اهم است . ( مسأله 269 ) : اگر جهت قبله بر متخلى مشتبه شود ، بر او واجب است ( 3 ) كه جهت را تعيين نمايد ، و اگر جهت قبله را منحصر در جهت خاصى مىداند بايد از آن جهت اجتناب نمايد و بعيد نيست ( 4 ) كوشش و اجتهاد در تعيين جهت قبله نيز حكم يقين را داشته ( 5 ) و لازم باشد ، مانند متحير به جهت اقامه نماز . ( مسأله 270 ) : اگر بناى مستراح را رو به جهت قبله گذاشته باشند در اين صورت بر متخلى واجب است كه كج بنشيند ( 6 ) .
--> ( 1 ) محمد كاظم طباطبائى : بلكه اقوى تخيير است . ( 2 ) محمد باقر شيرازى : اگر نسبت و بعد هر دو جهت ( رو يا پشت به قبله بودن ) مساوى باشد - همانطور كه در بعضى نقاط دنيا حاصل مىشود - اقرب تخيير است . ( 3 ) محمد باقر شيرازى : اگر تمام افراد شبهه و دائره ، محل ابتلا و ممكن الاستعمال باشد و اما اگر فقط دو طرف مثلا محل ابتلا و ممكن الاستعمال عادة باشد ، جريان برائت اقرب است . ( 4 ) محمد باقر شيرازى : بلكه شكى نيست . ( 5 ) محمد كاظم طباطبائى : حكم يقين را بنابر اقوى ندارد . ( 6 ) محمد باقر شيرازى : و اگر شك كند در بناى مستراح كه آيا رو به قبله است يا نه ، اگر در بلاد شيعه باشد كه رو يا پشت به قبله بودن را حرام مى دانند =